Umetnost nije samo ono što vidimo na zidovima galerije. Ona je i sve ono što ostaje iza nje – tragovi vremena, sećanja, predmeti i priče koje čekaju da budu ponovo otkrivene. Upravo tim pitanjima bavi se izložba „Vremenske bombe“, koja će 6. novembra biti otvorena u Salonu Muzeja savremene umetnosti u Beogradu.
Beogradska kulturna scena dobija još jedan zanimljiv umetnički projekat koji otvara prostor za drugačije razumevanje savremene umetnosti i njenog odnosa prema prošlosti. Izložba „Vremenske bombe“, realizovana u saradnji Muzeja savremene umetnosti u Beogradu i Muzeja moderne i suvremene umjetnosti Rijeka, biće otvorena 6. novembra 2026. godine u 19 časova, u Salonu MSUB.
Postavka okuplja radove umetnika Igora Eškinje, Marka Tadića, Ljerke Šibenik i umetničkog kolektiva BADco., a kroz različite umetničke medije istražuje odnos između umetnosti, institucija, istorije i društvenog konteksta.
Kustoskinja izložbe je Branka Benčić, direktorka Muzeja moderne i suvremene umjetnosti Rijeka, u saradnji sa Miroslavom Karićem, kustosom Salona MSUB.
Izložba nastavlja priču o značaju međunarodne kulturne saradnje koju smo već pratili kroz projekat „Lične priče / Političke realnosti“ u Muzeju savremene umetnosti u Beogradu, još jednu postavku koja je otvorila prostor za susret različitih umetničkih perspektiva i društvenih iskustava.
Kada prošlost postane deo savremene umetnosti
Naziv izložbe potiče od istoimenog video-rada izvođačkog kolektiva BADco., snimanog u nekada napuštenim i nerenoviranim prostorima fabrike „Rikard Benčić“ u Rijeci. Upravo te prostore danas zauzima Muzej moderne i suvremene umjetnosti.
Ova transformacija industrijskog prostora u muzejsku instituciju postaje jedno od ključnih polazišta izložbe. Nekadašnja fabrika, tragovi proizvodnje i napuštena arhitektura susreću se sa savremenim umetničkim praksama, otvarajući pitanje kako se menjaju značenja prostora i šta ostaje iza različitih istorijskih perioda.
Video-rad BADco. funkcioniše kao svojevrsna fusnota koja povezuje prošlost i sadašnjost, ali i različite umetničke pristupe predstavljene u postavci.
Izložba tako ne posmatra istoriju kao nešto završeno i nepromenljivo. Naprotiv, ona pokazuje da se prošlost neprestano iznova tumači kroz predmete, arhive, fotografije, umetničke radove i prostore u kojima se oni predstavljaju.
Četiri umetnička pristupa i jedna zajednička priča
U središtu postavke nalaze se radovi Igora Eškinje, Marka Tadića, Ljerke Šibenik i kolektiva BADco. Njihove umetničke prakse susreću se kroz kolaže, crteže, fotografije, video-radove, dokumentaciju, objekte i prostorne intervencije.
Posebna vrednost izložbe nalazi se upravo u načinu na koji različiti radovi međusobno komuniciraju, stvarajući nove odnose između umetničkog dela, njegovog istorijskog konteksta i prostora u kojem se predstavlja.
Marko Tadić kroz kolaže i asamblaže koristi arhivske materijale, fotografije, razglednice i fragmente istorije umetnosti, dajući im nova značenja. Njegov pristup prošlosti nije puko čuvanje onoga što je nekada postojalo, već pokušaj da se od sačuvanih fragmenata stvore drugačije vizuelne i značenjske celine.
U ovoj postavci njegovi radovi ulaze u dijalog sa serijom crteža Igora Eškinje „Svaki pokušaj oslobađanja završava aplauzom“ iz 2008. godine, kao i radom „Objekt“ Ljerke Šibenik iz 1967. godine, koji pripada kolekciji Muzeja savremene umetnosti u Beogradu.
Slična pitanja o različitim načinima umetničkog izražavanja i granicama vizuelne percepcije otvara i međunarodna izložba „Mi koji vidimo drugačije“, koja je okupila umetnike različitih generacija i kroz njihove radove istraživala autentičnost, različitost i slobodu umetničkog izraza.
Igor Eškinja: između materijala, slike i procesa stvaranja
Zanimljiv deo izložbe čine i novi radovi Igora Eškinje iz serije „Pre zadnje ruke“, u kojima umetnik istražuje odnos između umetničkog dela, procesa njegovog nastanka i uslova u kojima se ono predstavlja publici.
Koristeći površine gips-kartonskih ploča i tragove njihove obrade, Eškinja skreće pažnju na procese koji često ostaju skriveni iza konačnog izgleda umetničkog dela.
Njegove digitalne fotografije iz serije „Etide mnoštva“ prikazuju prazne crvene mape raširenih korica. One upućuju na administrativne i birokratske strukture, ali istovremeno otvaraju mogućnost novih značenja i tumačenja.
Posebno mesto zauzima i foto-dokumentacija izložbe Ljerke Šibenik iz 1972. godine, koja povezuje aktuelnu postavku sa istorijom izlagačkog prostora Salona MSU-a.
Eškinjina zidna intervencija „Materijalnost slike“ dodatno uspostavlja dijalog sa geometrijskim i konstruktivnim istraživanjima Ljerke Šibenik, pokazujući kako umetničke ideje mogu da nastave da žive i dobijaju nova značenja u drugačijim okolnostima.
Muzejski prostor kao deo umetničkog dela
Jedna od zanimljivijih ideja izložbe „Vremenske bombe“ jeste preispitivanje same uloge muzeja i načina na koji se umetnost predstavlja.
Nameštaj, arhivska dokumentacija, rekviziti i elementi prethodnih izložbi ovde nisu samo praktični delovi galerijskog prostora. Oni postaju ravnopravni učesnici umetničke postavke.
Predmeti koji su nekada služili kao podrška izlaganju sada dobijaju novo značenje. Postaju svedoci vremena, umetničkih postupaka i načina na koje institucije čuvaju, organizuju i predstavljaju kulturno nasleđe.
Upravo kroz ovakav pristup publika dobija priliku da razmišlja ne samo o umetničkim delima, već i o svemu što se nalazi iza njihovog nastanka i predstavljanja.
Izložba ne pokušava da ponudi jednu konačnu interpretaciju prošlosti. Umesto toga, stvara prostor za susret različitih vremenskih slojeva, umetničkih ideja i društvenih okolnosti.
Zašto vredi posetiti izložbu „Vremenske bombe“?
Savremena umetnost često nas poziva da zastanemo, promenimo perspektivu i postavimo pitanja na koja ne postoje jednostavni odgovori. „Vremenske bombe“ upravo to čine.
Kroz susret različitih generacija umetnika, arhivskih materijala, istorijskih tragova i novih umetničkih intervencija, postavka otvara važne teme o pamćenju, identitetu, institucijama i načinu na koji društvo čuva sopstvenu prošlost.
Ona nas podseća da umetnost nije izolovana od vremena u kojem nastaje, niti od prostora u kojem postoji. Njeno značenje menja se zajedno sa okolnostima, ljudima i novim generacijama koje je posmatraju.
A ako volite izložbe koje nude više od klasičnog galerijskog obilaska, Beograd tokom godine donosi različite umetničke i multimedijalne projekte. Među njima je i „Čas pre čuda“ – multimedijalna izložba koja je promenila vizuru Beograda, kao i brojni drugi kulturni događaji o kojima možete čitati u našoj rubrici.
Informacije o izložbi „Vremenske bombe“:
Datum otvaranja: 6. novembar 2026. godine
Vreme: 19 časova
Mesto: Salon Muzeja savremene umetnosti u Beogradu
Umetnici: Igor Eškinja, Marko Tadić, Ljerka Šibenik i BADco.
Kustoskinja: Branka Benčić, u saradnji sa Miroslavom Karićem
Trajanje izložbe: do 28. februara 2027. godine
Ako ste raspoloženi za malo drugačiji kulturni izlazak i umetnost koja pokreće pitanja o prošlosti, sadašnjosti i budućnosti, zabeležite ovaj datum.
Pratite Lips&Heels rubriku Kultura i otkrijte izložbe, umetničke projekte, knjige, filmove i događaje koji obogaćuju kulturni život.
